Agro: Stikstofaanpak: wat betekenen de plannen voor de landbouw?

De stikstofbrief van de minister heeft veel reacties opgeroepen. Hoewel verschillende maatregelen al eerder zijn voorgesteld, worden de gevolgen voor de landbouwsector nu duidelijker. De plannen lijken grotendeels door te gaan en sommige maatregelen zijn al in gang gezet.

Eerder aangedragen ‘oplossingen’

Afgelopen jaren zijn diverse ‘oplossingen’ voor het stikstofprobleem voorbij gekomen. Dit geldt onder andere voor het terugdringen van de ammoniakemissie, het instellen van zones rondom natuurgebieden en grondgebondenheid voor melkveebedrijven. In de stikstofbrief komen deze zaken terug. Nu diverse maatregelen concreter benoemd worden, lijken bepaalde onderdelen zeer ingrijpend te zijn voor veel bedrijven, zeker in bepaalde gebieden. De verdere uitwerking van de maatregelen zal deze effecten nog concreter maken.

Terugdringen ammoniakemissie

In de stikstofbrief worden nu voor de melkveehouderij concrete emissienormen per fosfaatrecht genoemd. Voor de intensieve sectoren (inclusief kalverhouderij) zullen begin 2027 emissienormen worden vastgesteld.

Scherpe normen melkvee

Alhoewel de exacte manier van berekenen nog niet bekend is blijkt dat de meeste melkveebedrijven op dit moment niet voldoen aan de voorgestelde emissienormen. Zelfs diverse voorlopers niet. De emissienormen kunnen nog worden verruimd, maar vooralsnog lijkt vooral voor biologische en/of extensieve bedrijven hiervan sprake van te zijn.

Terugdringen veldemissies

Veldemissies vallen niet onder de emissienormen voor de veehouderij. Voor het terugdringen van veldemissies worden generieke maatregelen uitgewerkt, zoals het verplicht gebruik van een mestinjecteur op bouwland en het verlagen van veldemissies op grasland. Daarnaast wordt het waarschijnlijk verplicht om ureumhoudende meststoffen emissiearm uit te rijden. Daarnaast vervalt de gedoogregel voor het bovengronds uitrijden van rundveedrijfmest per 2027.

Zonering rondom natuurgebieden

Ook zonering rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden heeft al langer de aandacht. In de stikstofbrief zijn concrete afstanden genoemd rondom bepaalde Natura 2000-gebieden (500 of 1.000 meter). Ook zijn verscherpte emissienormen aangegeven, waardoor de opgave voor veel bedrijven binnen een zone zeer zwaar is.

Rol provincies

De zonering is nog niet definitief. De provincies hebben hier een grote rol in. De aanwijzing van de zones en de uiteindelijke maatregelen zijn mede afhankelijk van de status van de natuur en of natuurherstelmaatregelen (deels) mogelijk zijn. Diverse provincies zijn bezig om in dit kader een gebiedsplan op te stellen. Met een gebiedsplan is per natuurgebied meer maatwerk mogelijk. Echter de uiteindelijke doelen, die de landelijke overheid stelt, moeten wel gehaald worden.

Grondgebondenheid melkveehouderij

Op dit moment geldt een regeling voor grondgebonden melkveehouderij. Echter deze wordt nauwelijks gecontroleerd, vanwege de verwachte (nieuwe) regels voor grondgebonden melkveehouderij. In de stikstofbrief wordt een norm van 2,6 GVE/ha genoemd. Hierbij mag onder voorwaarden, areaal van akkerbouwers middels een overeenkomst, meetellen. Voor veel intensievere melkveebedrijven is deze norm nauwelijks haalbaar, zeker in intensieve gebieden. De discussie hierover loopt nog steeds.

Gaan plannen toch door?

Het lijkt erop dat de stikstofmaatregelen in grote lijnen doorgaan. Mogelijk komen er nog aanpassingen voor onderdelen die praktisch gezien nagenoeg niet haalbaar zijn. Maar de definitieve maatregelen zullen ingrijpend zijn. Ondanks dat zijn, zowel het Planbureau voor leefomgeving (PBL) en de Landsadvocaat, in hun advies niet afwijzend over de voorgestelde stikstofmaatregelen. Ze hebben wel enkele kritische kanttekeningen, maar geven ook aan dat de overheid voortvarend verder moet gaan op de ingeslagen weg.