14 maart 2024

Versterking positie platformwerker

Er is een akkoord bereikt over nieuwe Europese regels voor platformwerk. De belangrijkste wijziging uit het akkoord is de zogenaamde 'omgekeerde bewijslast'.

Zzp’er of in loondienst?

De meeste platformwerkers in de EU, zoals taxichauffeurs, huishoudelijk personeel en voedselbezorgers, zijn formeel zelfstandig. Onder druk van een algoritme worden ze min of meer gedwongen bepaalde diensten of tarieven te hanteren. Ook kunnen ze via een app ontslagen worden. Dit gaat veranderen als het aan het Europese Parlement ligt. Platformwerkers gaan namelijk te maken krijgen met dezelfde regels en beperkingen als een werknemer in loondienst.

Omgekeerde Bewijslast: Bescherming voor Platformwerkers

Op dit moment is het de verantwoordelijkheid van een zelfstandige die bijvoorbeeld voor Uber werkt en van mening is dat hij eigenlijk als werknemer wordt beschouwd, om zelf bewijs te verzamelen voor de rechtbank. In de toekomst zal echter de bewijslast worden omgekeerd, waarbij het platform moet aantonen waarom de betreffende werkende wel als zelfstandige moet worden beschouwd.

Wat staat er in het akkoord?

Er is sprake van loondienst als aan twee van de vijf indicatoren uit de Europese Richtlijn wordt voldaan. Te denken valt aan beperkte zeggenschap over werkuren en vergoedingen en het hanteren van gedragsregels.

De vijf indicatoren:

• er is een maximumbedrag dat platformwerkers kunnen ontvangen;
• er is toezicht op hun prestaties, ook langs elektronische weg;
• er is controle over de verdeling of toewijzing van taken;
• er is controle op de arbeidsvoorwaarden en beperkingen bij de keuze van de werktijden;
• er zijn beperkingen op de vrijheid om het werk te organiseren en regels voor verschijning of gedrag.

Verdere afspraken

In het akkoord zijn onder meer ook afspraken gemaakt over het gebruik van algoritmes. Ook mag een werkende straks niet langer ontslagen worden via de app. Daarnaast wordt in de wet ook geregeld dat platformwerkers straks inzage krijgen in de wijze waarop algoritmes de prijs van een opdracht bepalen en de klussen verdelen.

Gevolgen?

Een en ander kan wel betekenen dat de producten die platformwerkers bezorgen duurder worden omdat de platforms de loonkosten van de bezorgers - als er vaker sprake is van loondienst – wellicht doorberekenen in de prijs.

Definitief?

Volgens minister Van Gennip van SZW sluit de Europese aanpak van schijnzelfstandigheid goed aan bij de nationale plannen, waaronder het opheffen van het geldende handhavingsmoratorium per 1 januari 2025 en de nieuwe zzp-wetgeving.

Het Europees Parlement moet in april 2024 nog een laatste keer hierover stemmen en daarna zal de wet over twee jaar in werking treden.